Odpowiednio dobrana higiena jamy ustnej wg wieku: od mlecznych zębów do później dorosłości

Niezależnie od wieku, regularne zabiegi stomatologiczne powinny mieć jeden wspólny cel, którym jest usuwanie płytki bakteryjnej, znanej jako płytka nazębna, z powierzchni szkliwa z pomocą włókien szczoteczki do zębów. Zdaniem stomatologów, dobrze oczyszczony ząb po prostu nie może być chory. Z drugiej strony, każdy wiek niesie ze sobą pewne specyficzne wyzwania w zakresie pielęgnacji jamy ustnej. Jak dbać o zęby dzieci, a jak o własne, aby były zdrowe? Zapytaliśmy o to dentystów.

Codzienne czyszczenie rozpoczyna się w momencie wyrżnięcia się pierwszego zęba

W przypadku niemowląt, małych dzieci, a nawet przedszkolaków, rodzice są w pełni odpowiedzialni za dobrze oczyszczone zęby. U niektórych dzieci wyrżnięcie pierwszych zębów następuje już w czwartym miesiącu życia. „Dlatego zaleca się regularne sprawdzanie jamy ustnej dziecka, a od momentu pojawienia się w niej pierwszego zęba rodzice powinni zacząć regularnie czyścić zęby i dziąsła” – zaleca stomatolożka Nikola Celerýnová z kliniki Usmile.

Do czyszczenia pierwszych zębów warto wybierać przede wszystkim szczoteczki jednopęczkowe lub miękkie szczoteczki do zębów. Zęby dziecka należy myć rano i wieczorem po posiłkach, a najlepiej po wieczornej porcji mleka. „Każdy cukier, w tym cukier obecny w mleku modyfikowanym, może przyczyniać się do próchnicy zębów, ponieważ jest pożywieniem dla bakterii próchnicotwórczych" – wyjaśnia stomatolog Tomáš Zábojník z Bulovka Dental Clinic.

Według lekarzy nie trzeba używać pasty do zębów do czyszczenia pierwszych zębów. Jeśli jednak widać, że Twoje dziecko lubi pastę i uprzyjemnia mu ona czyszczenie zębów, to zdecydowanie warto stosować jej niewielką ilość. Do szczotkowania zębów należy wybierać pastę dla dzieci w wieku od 0 do 6 lat.

Jak zadbać o zęby małych dzieci i przedszkolaków?

Około trzeciego roku życia należy zacząć dbać o zęby maluchów, do codziennej higieny dodając szczoteczki międzyzębowe lub nici dentystyczne. Najprostszym sposobem, jeśli chodzi o małe dzieci, żeby oczyścić przestrzenie między zębami jest nitkowanie z pomocą tzw. niciowykałaczek. Nie musisz jednak używać ich między wszystkimi zębami, które już wyrosły. Wystarczy raz dziennie czyścić przestrzenie między zębami, w których stykają się zęby trzonowe. 

Według dentystów, jedną z najczęstszych przyczyn próchnicy zębów u małych dzieci są źle oczyszczone lub nawet niedoczyszczone przestrzenie międzyzębowe. Jeśli Twoje dzieci nie współpracują z Tobą podczas mycia zębów, nie zniechęcaj się i regularnie je szczotkuj, nawet za cenę „walki” przy umywalce. „To znacznie lepsze rozwiązanie niż leczenie próchnicy u najmniejszych dzieci w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym, co jest dla rodziców bardzo obciążające finansowo i psychicznie" – ostrzega dentysta Tomáš Zábojník. 

Według niego dzieci muszą wyrobić w sobie regularny nawyk mycia zębów od najmłodszych lat, który pozostanie z nimi do dorosłości. Około szóstego roku życia należy po raz pierwszy zabrać dziecko do stomatologa, który pokaże mu, jak odpowiednio dbać o zęby. Możesz częściowo przekazać odpowiedzialność za mycie zębów dzieciom w wieku około ośmiu lat lub starszym, które są już wystarczająco samodzielne. Jednak to nadal na Was, rodzicach, spoczywa obowiązek codziennego sprawdzania stanu zębów, a przede wszystkim tego, jak dokładnie są umyte. 

Starsze dzieci w wieku szkolnym powinny już samodzielnie dbać o swoje zęby

Dlatego nie należy już myć zębów dziecka w wieku około 10 lat lub więcej, ale dobrym pomysłem jest regularne sprawdzanie stanu jego zębów. Jeśli dziecko nosi aparat ortodontyczny, konieczne jest przestrzeganie jeszcze bardziej rygorystycznej higieny jamy ustnej i dokładne mycie zębów po każdym posiłku. 

Jakie czyhają na nas pułapki, związane z higieną jamy ustnej, w dorosłym wieku?

Warto zawsze mieć na uwadze, że zabiegi stomatologiczne nie są tanie i raczej warto zainwestować jak najwięcej czasu i wysiłku w profilaktykę. Nie należy zatem lekceważyć regularnych wizyt u stomatologa w celu usuwania kamienia nazębnego, sprawdzenia stanu zębów i dziąseł oraz ewentualnych porad w zakresie dbania o zdrowie swoich zębów. 

„Różne techniki mycia zębów nie muszą być odpowiednie dla każdego, choć cel wciąż pozostaje ten sam – usunięcie płytki nazębnej. W tym celu warto używać albo klasycznych szczoteczek, albo sonicznych szczoteczek do zębów. Wszystko zależy od tego, co Ci bardziej odpowiada” – wyjaśnia dentystka Nikola Celerýnová i dodaje, że jakość prawidłowego czyszczenia można również sprawdzić za pomocą płynów wybarwiających płytkę nazębną, która w kontakcie z osadem nazębnym wskazuje niedoczyszczone jeszcze miejsca.

Jeśli chodzi o pasty do zębów, podobnie jak w przypadku dzieci, to raczej dodatek ułatwiający lub uprzyjemniający szczotkowanie. „Jeśli Twoje zęby wykazują tendencję do próchnicy, polecałabym pasty do zębów na bazie wapnia, a jeśli borykasz się z ich nadwrażliwością, wybierz pastę do wrażliwych zębów,” dodaje dentystka.

Ukrytym zagrożeniem dla zdrowia zębów dorosłych (i nie tylko) są również napoje słodzone, które zawierają dużo cukru. „Bakterie bytujące w płytce nazębnej przekształcają cukry w kwasy, które obniżają pH w jamie ustnej, co powoduje demineralizację, czyli odwapnianie, szkliwa zębów”, wyjaśnia stomatolożka. Może się do tego przyczyniać również nadmierne spożywanie żywności zawierającej kwasy owocowe i słodycze.

Czy wiesz już, jak prawidłowo dbać o zęby swoich dzieci oraz jakich błędów unikać w zakresie pielęgnacji własnego uzębienia? Profilaktyka jest zdecydowanie kluczowa, jeśli chodzi o zdrowie zębów i dziąseł, dlatego nie bagatelizuj tej kwestii.